Kỳ Hữu Phước

Nhắc đến sự hồi sinh và sức sống bền bỉ của dòng tranh dân gian làng Sình không ai có thể quên tên tuổi của nghệ nhân Kỳ Hữu Phước (73 tuổi). Là truyền nhân đời thứ 9 của một dòng họ giàu truyền thống làm tranh, ông đã dành hơn nửa thế kỷ cuộc đời để “giữ lửa” và bảo tồn di sản quê hương.

Bằng đôi bàn tay tài hoa, khối óc sáng tạo và một tình yêu son sắt với văn hóa dân tộc, Nghệ nhân Kỳ Hữu Phước không chỉ phục dựng thành công những mộc bản cổ, mà còn đưa tranh làng Sình bước ra khỏi không gian tâm linh thuần túy để trở thành sản phẩm nghệ thuật độc đáo phục vụ khách du lịch.

Tranh làng Sình ra đời từ hơn 400 năm trước, gắn liền với quá trình mở cõi, định cư và nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng tâm linh của người dân vùng Thuận Hóa. Ngay từ khi hình thành, tranh làng Sình tuy có nhiều đặc điểm giống với dòng tranh Đông Hồ, nhưng “để phù hợp với nhu cầu tín ngưỡng trong các lễ cầu an, giải hạn ở Huế nên các nghệ nhân đã chế ra các bản khắc hình vẽ khác. Thế nên, tranh làng Sình mới nổi danh là dòng tranh thờ cúng”.

Tranh làng Sình được làm bằng giấy dó, in từng tờ bằng khuôn gỗ để lấy đường nét, sau đó tô màu bằng sắc liệu dân gian như bột hồ điệp, màu được pha chế từ các nguồn nguyên liệu tự nhiên như lá cây, tro, gạch... Các nguồn nguyên liệu này được lấy từ nhiều vùng khác nhau như đầm phá, đồi núi, vườn nhà...

Sau này, để tiện và đỡ tốn kém, người ta đã chuyển sang sử dụng giấy công nghiệp và tô bằng phẩm màu công nghiệp. Tranh làng Sình hoàn toàn làm thủ công. Để có một bức tranh phải trải qua đủ 7 công đoạn, từ xén giấy, quét điệp, in tranh trên mộc bản, phơi tranh, pha màu, tô màu, cuối cùng là điểm nhãn.

Ngày nay, với nhu cầu hiện đại, ngoài dòng tranh thờ cúng người ta cũng rất quan tâm đến tranh trang trí, treo tường. Những bức tranh trang trí thuộc đề tài dân gian và tranh bát âm ra đời đã làm phong phú thêm cho tranh làng Sình. Dòng sản phẩm này rất được khách du lịch ưa chuộng. Đó có thể là hội vật với các thế vật ngồi, nằm, đứng; hay các trò chơi kéo co nam, nữ, bịt mắt bắt dê…; rồi hình ảnh bát âm gồm nhị, nguyệt, trống, sáo, đàn bầu, tỳ bà, đàn tranh.

Những năm gần đây, các cơ sở tranh làng Sình đón tiếp rất nhiều cá nhân và đoàn khách du lịch đến tham quan, tìm hiểu nét đẹp văn hóa và mua tranh làm quà lưu niệm. Nhiều du khách còn thử tự vẽ cho mình những bức tranh riêng.